Wyszukaj w serwisie:


odkurzacze centralne
wnętrza

budowa

wokół domu

znajdź nas na facebook

Klinkieru czar

21 Lipca 2011
Klinkier pochodzi od zwykłej glinianej cegły, a jego wynalezienie było dziełem przypadku. Od dawien dawna podczas wypalania cegieł część z nich znajdowała się w zbyt gorących – według ówczesnych pojęć – częściach pieca, w związku z czym ich powierzchnia „przypalała” się, zyskując charakterystyczną teksturę. Cegły takie tradycyjnie odrzucano jako wadliwe. Dopiero stosunkowo niedawno, bo ok. 100 lat temu okazało się, że owe rzekomo nieprzydatne cegły w wielu przypadkach zyskują właściwości fizyczne bardzo interesujące z budowlanego punktu widzenia, a ich użycie do wykończenia ścian daje nieoczekiwanie dobre efekty estetyczne.

Od tej pory powstało wiele technologii wyrobu zarówno klinkierowych cegieł, jak i wielu innych elementów wykończeniowych z klinkieru – płytek, kształtek, prefabrykatów itp. Nowy materiał na dobre zadomowił się we współczesnym budownictwie. Dziedzictwem jego przeszłości pozostaje jedynie nazwa pochodząca od angielskiego clink – słowa imitującego dźwięk, po jakim rozpoznawano „popsute”, przypalone cegły, uderzając je o siebie.

Wyrób i zastosowanie klinkieru
Produkty klinkierowe wyrabia się ze specjalnych glin o niskiej temperaturze spiekania i wysokiej temperaturze stapiania. Właściwości klinkieru zależą od składu chemicznego gliny – wapienno-żelazistej, wapienno-magnezowej lub żelazistej – a przede wszystkim od zawartości w niej tlenku wapnia. Po uformowaniu wyrobów, poddaje się je działaniu temperatury 1200÷1300°C (a więc wyraźnie wyższej niż w przypadku zwykłej cegły), w efekcie czego otrzymuje się elementy ceramiki budowlanej o czerepie spieczonym, ale bez zeszkliwienia powierzchni. Cechują się one o wiele mniejszą nasiąkliwością niż tradycyjna, porowata cegła, a także wyraźnie większą wytrzymałością mechaniczną. Dzięki temu wyroby klinkierowe mają szeroki wachlarz zastosowań: oprócz cegieł budowlanych, produkuje się m.in. klinkierowe cegły kominowe i kanalizacyjne (o specjalnych kształtach i właściwościach odpornościowych), cegły drogowe do budowy nawierzchni, a także płytki elewacyjne i podłogowe oraz kształtki, które pozwalają licować klinkierem ściany o najbardziej nawet skomplikowanej rzeźbie. Innym produktem – a właściwie półproduktem – pochodnym jest klinkier cementowy, otrzymywany przez wypalenie w temperaturze spiekania zmielonych i wymieszanych w odpowiednich proporcjach surowców (węglanu wapnia i baru, boksytów, glinokrzemianów itp.); służy on do wyrobu cementu.
W budownictwie mieszkaniowym cegły klinkierowe wykorzystuje się przede wszystkim do murowania ścian elewacyjnych, które dzięki temu zyskują trwałość i szlachetny wygląd. Dla pełnej harmonii z elewacją stosuje się w takich sytuacjach również klinkierowe parapety, gzymsy itp. elementy. Bardzo popularne są też płytki klinkierowe służące do licowania elewacji oraz wykładania podłóg, schodów czy elementów ogrodzenia.

Cegły i płytki
W handlu najczęściej dostępne są cegły klinkierowe o rozmiarach 250×120×65 mm; spotyka się też cegły 240×115×71 mm. Ich wymiary nie różnią się zatem od zwykłych cegieł, bardzo odmienne są natomiast właściwości. Cegły klinkierowe mają nasiąkliwość poniżej 6% (na rynku spotyka się cegły o nasiąkliwości nawet poniżej 3%) i wytrzymałość na ściskanie powyżej 25 Mpa; dla zwykłych cegieł ceramicznych te parametry wynoszą odpowiednio 16% i 10 Mpa. Produkuje się cegły klinkierowe pełne lub drążone do 40% objętości, zaś ich uzupełnieniem są kształtki umożliwiające murowanie rozmaitych detali i wykończeń. Jakkolwiek najczęściej spotyka się elementy wypalane na czerwono (nieco rzadziej w kolorze piaskowym lub białym), to w handlu dostępna jest ogromna paleta barw i równie ogromny wybór faktur powierzchni. Cegły, płytki, kształtki najczęściej są barwione w masie lub wypalane z różną ilością tlenu, tak by ich powierzchnia miała jaśniejszy lub ciemniejszy odcień. Coraz częściej stosuje się angobowanie, czyli nakładanie przed wypaleniem specjalnej gliny, pozwalającej uzyskać zestawy barw nieosiągalne dla innych technik barwienia. Gładka faktura powierzchni cegieł i płytek klinkierowych przypomina nieco ukształtowaniem skórkę pomarańczy, przy czym producenci oferują także elementy o powierzchni ryflowanej lub wykończonej w inne wzory.
Z cegieł klinkierowych zazwyczaj muruje się jedynie zewnętrzną, osłonową warstwę ściany, choć elewacje z cegieł mogą mieć także domy o konstrukcji szkieletowej. Ze względów konstrukcyjnych grubość ścianki elewacyjnej nie może być mniejsza niż 7 cm; wobec jej dużej masy powinna być ona zatem kotwiona do warstwy nośnej ściany. Na 1 m² ściany przypadać powinny co najmniej cztery kotwy w odległości pionowej co 6 cegieł (nie więcej niż 460 mm) i poziomej co dwie cegły (nie więcej niż 500 mm), dodatkowe zakotwienia powinny też znajdować się na krawędziach i załamaniach ścian. Najlepiej wykorzystywać w tym celu typowe stalowe kotwy do ścian o średnicy prętów 4÷6 mm i zagłębieniu 6÷8 cm, odpowiednio zabezpieczone przed wilgocią. Innym ważnym warunkiem technicznym jest pozostawienie w ścianach szczelin dylatacyjnych o szerokości 1÷2 cm, w odległości nie większej niż 12 m od siebie (zazwyczaj są to pionowe dylatacje w narożnikach budynków). Szczeliny takie, zabezpieczone specjalną elastyczną masą, chronią ściany przed pęknięciami, jakie mogłyby powstać w wyniku ich rozszerzania się i kurczenia pod wpływem zmiany temperatur. W przypadku ścian trójwarstwowych pamiętać należy także o umieszczeniu w ścianie elewacyjnej otworów pozwalających na wentylowanie i odwadnianie warstwy termoizolacyjnej. Otwory takie, o powierzchni 350÷750 mm² na każdy 1 m² ściany, wykonuje się zazwyczaj jako pionowe niewypełnione spoiny między cegłami klinkierowymi, zabezpieczane specjalnymi plastikowymi kratkami osłonowymi przed zanieczyszczeniami , małymi zwierzętami itp.
Płytki okładzinowe wykonane z klinkieru występują w co najmniej tak samo wielu odmianach jak cegły, z tą różnicą, że płytki podłogowe i schodowe (podobnie zresztą jak i odpowiednie kształtki) muszą posiadać antypoślizgowe wykończenie powierzchni. Pomiędzy płytkami należy pozostawić spoiny o szerokości 5÷12 mm, wypełnione zaprawami do fugowania klinkieru. Przy wykańczaniu elewacji należy pamiętać, że okładzina klinkierowa powinna w zasadzie licować z tynkiem na ścianie. Jeżeli zaś zgodnie z projektem okładzina wystaje ponad tynk, należy ją bezwzględnie zabezpieczyć przed podsiąkaniem wody, która spływając po ścianie, może dostać się pod płytki i w konsekwencji spowodować ich odpadanie.
Klinkier, z powodu bardzo niskiej nasiąkliwości, jest praktycznie mrozoodporny, zaś dzięki uszlachetnionej powierzchni nie plami się i łatwo utrzymać go w czystości. Prawidłowo położony jest też odporny na działanie czynników atmosferycznych, zanieczyszczeń chemicznych itp. Dzięki tym właściwościom jest bardzo dobrym materiałem do wykańczania elewacji budynków mieszkalnych, zarówno ze względów estetycznych, jak i eksploatacyjnych.

Zaprawy
Do wykonania zaprawy przeznaczonej do cegieł klinkierowych należy używać cementu portlandzkiego, bez dodatków (zwłaszcza wapna), które pogarszają właściwości zaprawy. Ponieważ jednak murowanie ścian klinkierowych wymaga zachowania dużej staranności, a na placu budowy trudno przygotować za każdym razem zaprawę o jednolitych właściwościach, najlepiej skorzystać z fabrycznie przygotowywanych mieszanek. Na rynku dostępnych jest wiele rodzajów gotowych zapraw, przystosowanych do cegieł klinkierowych o różnej nasiąkliwości i innych specyficznych cechach. Zużycie zaprawy wynosi zazwyczaj 40÷60 kg na 1 m² ściany, w zależności m.in. od rodzaju użytych cegieł. Warto pamiętać, że gotową zaprawę do murowania i spoinowania klinkieru powinno zarabiać się niewielką ilością wody, tak by podczas prac nie rozpryskiwała się i nie brudziła cegieł, które po jej zaschnięciu bardzo trudno byłoby doczyścić bez ich uszkodzenia.
Sposób wypełnienia spoin zależy od rodzaju użytej zaprawy. W przypadku zwykłej zaprawy po rozpoczęciu wiązania (tj. zazwyczaj po kilku godzinach od zakończenia prac murarskich) przystąpić można do wyskrobywania wierzchniej, jedno- lub najwyżej dwucentymetrowej warstwy zaprawy ze spoin, poczynając od góry muru i spoin poziomych, a kończąc na pionowych. Następnie, po kilku dniach, wypełnia się je specjalną zaprawą do spoinowania, w tej samej kolejności. Jeśli jednak do murowania użyto zaprawy służącej do murowania i jednoczesnego spoinowania (tak jak w przypadku większości dostępnych na rynku gotowych zapraw), wystarczy jedynie wygładzić spoiny bezpośrednio po jej związaniu, czyli po ok. dwóch godzinach po zakończeniu murowania. Ta oszczędność czasu i wysiłku jest jeszcze jednym argumentem za fabrycznie przygotowanymi, uniwersalnymi zaprawami. Przy wyborze zaprawy, oprócz jej właściwości technologicznych (i oczywiście ceny), dobrze jest także uwzględnić czynniki estetyczne, np. zwrócić uwagę, czy barwa spoin nie będzie zbytnio kontrastowała z barwą cegieł. Trzeba pamiętać, że rysunek spoin w elewacji zależy od rodzaju i koloru materiału spoinowego: zbyt jasne spoiny wyglądają jaskrawo i łatwo się brudzą, zbyt ciemne mogą sprawiać ponure wrażenie.
Podobne zasady obowiązują przy montażu płytek klinkierowych. Także i w tym przypadku najlepiej stosować przeznaczone do tego zaprawy klejowe, na zewnątrz budynku mrozoodporne, a do płytek podłogowych odpowiednio elastyczne. Jeśli nie chcemy borykać się z bez przerwy z odpadającymi i tłukącymi się płytkami, bezwarunkowo należy przestrzegać zaleceń producenta kleju, w szczególności dbając, by grubość kleju wynosiła nie więcej niż 5 mm, a jego nakładanie odbywało się w odpowiedniej temperaturze, wilgotności itp. Podłoża, na których są układane płytki i kształtki, powinny być równe, trwałe i suche (nie wolno np. przyklejać płytek na wilgotny tynk), muszą też zakończyć się w nich wcześniej wszelkie procesy wiązania oraz osiadania. Powierzchnia podłoża nie powinna być przy tym całkiem gładka; przeciwnie, w celu zwiększenia przyczepności warto nawet porysować ją ostrym narzędziem czy grubym papierem ściernym. Podobnie jak w przypadku cegieł zaprawę należy odpowiednio dobrać kolorystycznie do barwy płytek, a w spoinach między płytkami nie powinno się wyrównywać jej do lica okładziny, lecz raczej nadawać profil wklęsły.

Zasady budowy i użytkowania
Niezależnie od tego, o jakich elementach klinkierowych mowa, najlepiej jest – oczywiście jeżeli to tylko jest możliwe ze względów finansowych – nabyć od razu ilość wystarczającą do wykonania całości projektowanego przedsięwzięcia (budowy ścian elewacyjnych, położenia płytek itd.), wyprodukowaną w tym samym okresie. Rzecz w tym, że poszczególne partie produkcyjne cegieł lub płytek, nawet należące do tego samego „katalogowego” typu, mogą różnić się od siebie pod względem nasycenia i odcienia koloru. Wynika to z niezwykle złożonej technologii produkcji klinkieru, w której często o barwie decydują mikroskopijne różnice składu chemicznego surowca lub temperatury wypalania; dlatego też od powyższej wady nie są wolne nawet wyroby najlepszych i najdroższych marek. W sytuacji gdy w zakupionym zestawie znajdują się elementy klinkierowe z różnych partii produkcyjnych, przy murowaniu lub instalacji zaleca się korzystanie z nich na przemian, gdyż dzięki temu, nawet jeżeli barwa elewacji nie będzie całkiem jednorodna, przynajmniej powstanie interesujący i na ogół estetyczny melanż kolorystyczny. Jeżeli zaś z jakichś względów nie jesteśmy w stanie nabyć i składować od razu odpowiedniej ilości materiałów, należy starać się, aby ściany elewacyjne wykańczać kolejno, każdą w całości przy pomocy wyrobów z jednej partii produkcyjnej. Elementy dostarczone na plac budowy należy chronić przed zabrudzeniem i wpływem warunków atmosferycznych – najlepiej składować je w zamkniętym pomieszczeniu, a przynajmniej pod dachem, oryginalnie zapakowane lub ofoliowane na paletach.
Ponieważ błędy popełnione podczas murowania lub montażu klinkieru są bardzo trudne, a z reguły wręcz niemożliwe do skorygowania, należy bardzo starannie wybrać wykonawcę robót i równie starannie kontrolować go w trakcie ich prowadzenia. W żadnym wypadku nie należy pracować podczas deszczu lub mrozu. Na czas przerw w murowaniu lub kładzeniu płytek, a następnie przez co najmniej tydzień po ukończeniu prac, elewację należy zabezpieczać przed wiatrem, deszczem, słońcem itp., najlepiej osłaniając ją matową folią. Nieodpowiedni skład zapraw, zawilgocenie podczas murowania, zła izolacja ściany – oto najczęstsze skutki nie przestrzegania w tym przypadku zasad „dobrej roboty”, a zarazem przyczyny wielu kłopotów, od odpadania i pękania płytek, aż po wypadanie spoin i powstawanie wykwitów na cegłach. Wykwity te – mineralna pozostałość po wilgoci odparowującej z powierzchni – usuwać można po prostu wodą, jednak gdy staje się to kłopotliwe, trzeba zlikwidować przyczynę ich powstania (np. osuszyć zawilgocone partie muru) lub przynajmniej zastosować specjalne środki chemiczne do czyszczenia klinkieru.
Przy tych wszystkich zastrzeżeniach, pamiętajmy, że prawidłowo, tj. zgodnie z instrukcją położone elementy klinkierowe nie wymagają w zasadzie stałej konserwacji ani impregnowania. W miejscach szczególnie narażonych na zabrudzenia (niższe partie elewacji, parapety, kominy itp.) można stosować na ich powierzchnię środki hydrofobowe, nie tyle jednak jako ochronę przed zanieczyszczeniem, co raczej dla ułatwienia czyszczenia elewacji. Ze względu na swoją trwałość i łatwość konserwacji klinkier jest zatem chyba najbardziej „przyjaznym” w użytkowaniu materiałem elewacyjnym. Właściwości te w połączeniu z jego wysokimi walorami estetycznymi powodują, że - pomimo dość wysokiej ceny w stosunku do innych materiałów elewacyjnych - jest on dziś coraz częściej widywany na elewacjach nowo powstających domów.
 
Fot. Wienerberger
Artykuł opublikowny w nr 2/2008 [20] dwumiesięcznika Pomysł na dom
 



Galeria:


powrót


Odwiedzono: 4716 razy
Opublikowano przez: Pomysł na dom
Data publikacji: 21 Lipca 2011

Podziel się    



Bruk Bet








podobne artykuły oferta eksperta






freshweb.pl | NetSoftware
2020 © Wszelkie prawa zastrzeżone stat4u