Wyszukaj w serwisie:
Otrzymuj newsletter:  zapisz     wypisz
wnętrza

budowa

wokół domu

znajdź nas na facebook

Instalacje na gaz płynny i olej opałowy

28 Kwietnia 2011
Spośród wielu stosowanych dziś metod ogrzewania domów na szczególną uwagę zasługuje ogrzewanie olejem opałowym lub płynnym gazem (LPG), w budownictwie indywidualnym chętnie stosowane od lat 90.

Kończyła się wówczas trwająca od dziesięcioleci epoka węglowej „monokultury” w jednorodzinnych budynkach mieszkalnych: nowo wznoszone domy coraz częściej wyposażone były w systemy nowocześniejsze i łatwiejsze w eksploatacji, a przy tym – jeszcze wówczas – niedrogie. Obserwowany od kilku lat stały wzrost cen paliw płynnych, wskutek zarówno „wielkiej polityki” międzynarodowej, jak i podnoszenia akcyzy, spowodował obniżenie się tej opłacalności (nadal co prawda wyższej niż w przypadku np. ogrzewania elektrycznego). Wielu inwestorów wciąż jednak przekonują inne zalety ogrzewania gazem lub olejem. Systemy oparte na ich spalaniu są ekologiczne (brak odpadów stałych i niewielka emisja gazowych) i praktycznie bezobsługowe, dostępność do paliw i serwisu jest duża, a awaryjność nieznaczna. Ta wygoda, w połączeniu z dużą elastycznością cenową licznych oferentów, powoduje, że mimo pojawienia się alternatywnych technologii nadal większość nowo budowanych domów ogrzewanych jest gazem lub olejem. Przy wszystkich tych zaletach pamiętać należy, że projektowanie i wykonywanie instalacji na paliwa płynne wymaga szczególnej staranności, gdyż w razie ich awarii może dojść do poważnych wypadków. Są one oczywiście niezwykle rzadkie; dużo rzadsze niż np. samoistne pożary samochodów, również wszak zasilanych gazem lub paliwem naftowym. Zawdzięczamy to w dużej mierze surowym i bezwzględnie przestrzeganym przepisom budowlanym w zakresie instalacji ogrzewczych na gaz i olej, które to przepisy wymuszają na wykonawcach oraz użytkownikach przestrzeganie koniecznych norm bezpieczeństwa.

Rodzaje zbiorników i przyłącz
Instalacje olejowe i gazowe występują w dwóch podstawowych postaciach: ze zbiornikami umieszczonymi na zewnątrz lub wewnątrz domów. Należy podkreślić, że zbiorniki na LPG instaluje się na zewnątrz budynków, a na olej – najczęściej wewnątrz nich, przy czym do obu tych rodzajów instalacji stosuje się różne rodzaje zbiorników. Wśród zbiorników na olej opałowy najtańsze są te wykonane z tworzyw sztucznych, tj. polietylenu lub żywic epoksydowych. Rozróżnia się zbiorniki jedno- i dwupłaszczowe; w przypadku tych drugich zewnętrzna warstwa wykonana jest z blachy ocynkowanej. Ze względu na małą odporność mechaniczną zbiorników plastikowych używać można głównie do instalacji wewnętrznych; tylko niektóre ich rodzaje służyć mogą jako zbiorniki zewnętrzne, i to wyłącznie instalowane na powierzchni. Bardziej uniwersalne i trwałe – ale też wyraźnie droższe – są zbiorniki stalowe, również oferowane w wersjach z pojedynczą i podwójną powłoką. Mogą one mieć znacznie większą pojemność od plastikowych, pozbawione są też innych ich wad (na przykład niektóre zbiorniki polietylenowe nie powstrzymują przykrego zapachu oleju opałowego, co w przypadku ich instalacji wewnątrz budynku może być kłopotliwe).
Zasadniczo niepożądane jest magazynowanie całego zapasu paliwa w jednym dużym zbiorniku, ponieważ w przypadku nawet prostej awarii jego powłoki czy zaworu powoduje to wyłączenie z użytku całej instalacji grzewczej, aż do czasu usunięcia usterki lub wymiany zbiornika. Dlatego też, jak również ze względów bezpieczeństwa, zazwyczaj do magazynowania paliwa stosuje się zespoły (tzw. baterie) kilku, a nawet kilkunastu mniejszych zbiorników. Warto zaznaczyć, że zbiorniki zabudowane wewnątrz budynków są zazwyczaj znacznie mniejsze z powodu ograniczonej kubatury pomieszczeń technicznych w większości domów, a przede wszystkim z powodu wielkości typowych otworów drzwiowych. Zabudowanie większej liczby małych zbiorników jest droższe i bardziej pracochłonne niż dużych zbiorników o takiej samej sumarycznej objętości, bardzo ułatwia natomiast wszelkie prace, w ramach których konieczna jest wymiana lub przenoszenie zbiorników.
W przypadku zbiorników na gaz płynny, usytuowanych na zewnątrz domu, stosuje się zbiorniki o dużej pojemności; zazwyczaj jest to 2,70, 4,85 lub 6,70 m3 (dla domów mieszkalnych o zwykłej wielkości pojemność taka jest wystarczająca, z dużym nawet zapasem).
Przyłącze jest odcinkiem rury gazowej lub olejowej łączącej zbiornik z instalacją domową. Może być ono wykonane ze stali lub polietylenu i powinno być zakopane w ziemi na głębokości ok. 80 cm, na trasie oznakowanej specjalną taśmą w kolorze żółtym. Przyłącze gazowe kończy się kurkiem głównym i – ewentualnie – reduktorem ciśnienia na wejściu do budynku.

Zbiorniki w domu
Zgodnie z polskimi przepisami zbiorniki na paliwo do instalacji ogrzewczych (głównie olej opałowy) mogą być umieszczone jedynie w piwnicy lub w przyziemiu domu. Jeżeli ich łączna pojemność przekracza 5 m3 – co jednak zdarza się rzadko – konieczne jest specjalne, osobne pomieszczenie na zbiorniki. Przy objętości 1÷3 m3 można je jednak instalować w pomieszczeniach technicznych wykorzystywanych także do innych celów (np. skład narzędzi), a poniżej 1 m3 nawet w tym samym pomieszczeniu co kocioł. W tym ostatnim przypadku konieczne jest zachowanie szeregu zasad bezpieczeństwa: odległość od kotła do zbiorników powinna wynosić co najmniej 1 m, pomiędzy nimi musi się też znajdować murowana ścianka osłonowa o grubości co najmniej 12 cm i wymiarach przekraczających wymiary zbiornika o co najmniej 60 cm w poziomie i 30 cm w pionie. Ma to na celu zapobieżenie rozgrzaniu się ścianek zbiornika, których temperatura nie powinna nigdy przekraczać 40°C, gdyż grozić to może samozapłonem paliwa. Z tego też powodu należy uważnie wybrać miejsce instalacji zbiorników, tak by nie narażać ich na przykład na bezpośrednią operację słoneczną przez otwór okienny.
Pomiędzy zbiornikiem lub baterią a ścianami powinien być zachowany odstęp co najmniej 40 cm, a pomiędzy zbiornikami a sufitem nawet 60 cm, co umożliwia bieżącą rewizję stanu technicznego zbiorników i ułatwia ewentualne ich naprawy lub wymianę. Wszystkie pomieszczenia, w których umieszczone są zbiorniki paliwowe muszą być sprawnie wentylowane samoczynnie, tak aby zapewnione było 2÷4 całkowitych wymian powietrza na dobę, co jest szczególnie ważne w przypadku instalacji gazowej. Pomieszczenia te muszą też mieć ściany o odpowiedniej wytrzymałości przeciwpożarowej i ognioodporne drzwi, uchylające się na zewnątrz i wyposażone w mechanizm samozamykający.

Zbiorniki na zewnątrz
Zbiorniki zewnętrzne są oczywiście wygodniejsze i bezpieczniejsze od wewnętrznych, nie znaczy to jednak, że przepisy budowlane są w ich przypadku bardziej łagodne. Zbiorniki takie występują w dwóch zasadniczych odmianach: naziemnej i podziemnej. Ten pierwszy wariant jest znacznie tańszy i umożliwia między innymi stosowanie zespołu trzech zbiorników (najczęściej) zamiast jednego dużego, co ułatwia eksploatację. Zbiorniki naziemne są też jednak bardziej narażone na wszelkiego rodzaju uszkodzenia mechaniczne. Problemem jest również estetyka: zespół zbiorników paliwowych zainstalowanych zgodnie ze wszelkimi normami w ogóle nie wygląda zbyt zachęcająco, a co gorsza bardzo trudno jest go przy tym „zamaskować”, np. roślinnością czy elementami małej architektury, gdyż zgodnie z przepisami bezpieczeństwa musi być zapewniony wolny i obszerny dostęp do każdego zbiornika (co najmniej półtorametrowy odstęp od wszystkich potencjalnych przeszkód). Pomimo że zbiorniki zewnętrzne posiadają specjalną izolację i nie nagrzewają się nadmiernie na słońcu, muszą być jednak zabudowane, tak by zminimalizować ryzyko ich rozszczelnienia wskutek naprężeń termicznych (m.in. tylko jedna podpora stała, pozostałe przesuwne, opierające się na gruncie). W przypadku zewnętrznej lokalizacji zbiorników na olej opałowy konieczne jest zachowanie odpowiednich odległości od obiektów znajdujących się na działce, które wynoszą: 10 m od budynków o konstrukcji niepalnej i dojazdu do garażu, 20 m od budynków drewnianych i 40 m od lasu lub gazociągu wysokociśnieniowego. Podobne wymogi dotyczą zbiorników na gaz - przepisy wymagają, aby były one instalowane poza budynkiem mieszkalnym, w odpowiedniej odległości od niego, od granic posesji i linii energetycznej (wymagane odstępy podane są w tabelkach).
 
Wymagane odległości od obiektów w przypadku montażu naziemnych zbiorników na gaz płynny
 
Pojemność zbiornika Zbiorniki naziemne - wymagane odległości od:    
  budynków mieszkalnych oraz granicy działki lini elektrycznej napowietrznej do 1 kV lini elektrycznej napowietrznej
2700 l 3 m 3 m 15 m
4850 l 5 m 3 m 15 m
6700 l 7,5 m 3 m 15 m
 
Wymagane odległości od obiektów w przypadku podziemnych zbiorników na gaz płynny
 
Pojemność zbiornika Zbiorniki podziemne - wymagane odległości od:    
  budynków mieszkalnych oraz granicy działki lini elektrycznej napowietrznej do 1 kV lini elektrycznej napowietrznej
2700 l 1 m 3 m 15 m
4850 l 3 m 3 m 15 m
6700 l 3 m 3 m 15 m

Osoby, które może razić widok takiej „stacji benzynowej” we własnym ogródku i które posiadają odpowiednie możliwości finansowe, wybierają częściej budowę podziemnego zbiornika na paliwo. Zbiorniki takie, o konstrukcji stalowej dwupłaszczowej, umieszcza się w specjalnie zaizolowanej na wypadek wycieku niecce, którą zasypuje się następnie ziemią, pozostawiając wystającą ponad poziom gruntu (nie wyżej niż na 15 cm) kopułę z armaturą. Zbiornik taki musi być uziemiony i posadowiony na solidnym betonowym fundamencie. Jakkolwiek zbiorniki podziemne są dość drogie i nie wszędzie można je budować (niewskazane są np. na działkach o wysokim poziomie wód gruntowych, gdzie nacisk z zewnątrz na ścianki zbiornika jest większy), to ich walory estetyczne i wysoki poziom bezpieczeństwa eksploatacji rekompensują to z nawiązką. Niemałe znaczenie ma też oszczędność miejsca na działce, zwłaszcza w porównaniu z instalacjami naziemnymi: przykładowo, zbiornik gazowy lub olejowy pokryty warstwą ziemi o grubości 50 cm można zabudowywać nawet już w odległości 3 m od ściany domu lub linii energetycznej, czy 5 m od ogrodzenia działki.

Inne zasady do zapamiętania
Projekt instalacji ogrzewczej na paliwo płynne musi być oczywiście wykonany przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia. Jest to szczególnie ważne w przypadku budynków wznoszonych według indywidualnych projektów, gdyż nabywca projektu gotowego otrzymuje wraz z nim także i projekty wszystkich instalacji. Także wykonanie instalacji powinno się powierzyć firmie lub osobie o właściwych, udokumentowanych kwalifikacjach, „system gospodarczy” ograniczając do minimum z oczywistych względów bezpieczeństwa. O ile instalacja olejowa zazwyczaj projektowana jest w ramach samego domu i nie wymaga oddzielnych zezwoleń, to instalację zewnętrzną na gaz płynny projektuje się i wykonuje osobno. Warto pamiętać, że na zbiorniki zewnętrzne o pojemności poniżej 7 m3 – czyli praktycznie wszystkie – nie jest potrzebne pozwolenie na budowę (wystarcza zgłoszenie na zwykłych zasadach), co jednak nie zwalnia od konieczności dokonania odbioru technicznego każdej instalacji zbiornikowej przez odpowiednio uprawnionego inspektora. W przypadku zbiornika podziemnego inspektor musi nawet dokonać odbioru nawet dwukrotnie – przed i po zasypaniu.
Liczba szczegółowych przepisów bezpieczeństwa w przypadku instalacji na LPG lub olej opałowy jest zresztą bardzo długa i oprócz powyżej wymienionych, obejmuje także szereg innych uregulowań. Przykładowo, jednopłaszczowe zbiorniki na olej opałowy, zarówno instalowane wewnątrz, jak i na zewnątrz budynków, muszą być mocowane wewnątrz nieprzepuszczalnej wanny wychwytującej o pojemności równej pojemności zbiorników. W razie wycieku oleju zabezpiecza to przez pożarem wewnątrz domu lub przed skażeniem gleby na zewnątrz. Całkiem odwrotnie jest w przypadku cięższego od powietrza gazu płynnego, który w przypadku wycieku należy „skłonić” do jak najszerszego rozlania się – stąd na przykład zbiorników gazowych nie tylko nie instaluje się w wannach, ale właśnie w pomieszczeniach pozbawionych progów, tak by gaz nie zalegał wewnątrz nich. Z podobnych przeciwpożarowych względów zbiorniki olejowe nie powinny być instalowane w pomieszczeniach, w których znajdują się urządzenia sanitarne lub kratki ściekowe podłączone są wprost do cieku kanalizacyjnego (chyba że jest to wydzielony odpływ do kanalizacji zaopatrzonej w separatory cieczy palnych). Pewnych koniecznych zasad należy też przestrzegać podczas eksploatacji zbiorników, np. w przypadku LPG nie powinny one nigdy być napełnione w mniej niż 25% i więcej niż 85% objętości ze względu na znaczą rozszerzalność cieplną gazu.

Olej czy gaz?
Na tak zadane pytanie trudno odpowiedzieć jednym słowem. Pod względem stosunku ceny do wydajności grzewczej oba te paliwa są porównywalne (choć jeszcze kilka sezonów temu olej był wyraźnie tańszy). Ciągłe fluktuacje cen nie pozwalają przy tym prognozować opłacalności ich stosowania nawet w perspektywie kilku najbliższych kwartałów, a cóż dopiero mówić o całym, wieloletnim okresie amortyzacji instalacji grzewczej. Dlatego też, zamiast czynników czysto finansowych, o wyborze między olejem opałowym i płynnym gazem zadecydować muszą względy utylitarne.
Zbiorniki na olej opałowy są przez producentów traktowane zazwyczaj jako jeden z elementów całej instalacji grzewczej i z tego też powodu często sprzedaje się je razem z kotłami. Zaprojektowanie i wykonanie instalacji, zakup zbiorników, rur, itp. spoczywa w tym przypadku organizacyjnie na barkach inwestora, który później, już jako użytkownik, ma także na głowie wszystkie problemy związane z eksploatacją. Zupełnie inaczej jest z LPG, w przypadku którego na rynku działa wiele wyspecjalizowanych firm gotowych po kosztach własnych zaprojektować i wykonać całą instalację zbiornikową oraz dopływową, załatwić wszelkie formalności, zapewnić darmowy serwis i dzierżawę zbiorników po symbolicznych cenach… Wszystko to w zamian za podpisanie wieloletniej umowy, w myśl której uzyskają wyłączność na zaopatrywanie w gaz danego budynku. Taki układ grozi wprawdzie uzależnieniem finansowym od dyktującego ceny dostawcy, jednak w bieżącej perspektywie budowlanej jest na tyle korzystny, że przystaje nań większość indywidualnych inwestorów. Warto dodać, że płynny gaz jest też bardziej uniwersalny (oleju opałowego nie można stosować na przykład w kuchenkach, czy w piecykach łazienkowych), a przy tym dostosowana doń instalacja domowa daje się po kilku prostych przeróbkach łatwo dostosować do gazu ziemnego z sieci miejskich, co jest istotne w przypadku wznoszenia domu na terenach przewidzianych w perspektywie do gazyfikacji.
Nie znaczy to, że w rywalizacji pomiędzy paliwami olej opałowy jest na z góry straconej pozycji. Opisany wyżej mechanizm umów z dostawcami gazu ma też bowiem swoje wady, które z całą jaskrawością mogą się ujawnić w sytuacji na przykład znaczącej podwyżki cen LPG – rezygnacja z umowy z dostawcą oznacza wówczas konieczność płacenia wysokich kar umownych, podczas gdy użytkownik instalacji olejowej może swobodnie szukać na rynku tańszych i solidniejszych dostawców. Olej jest też zresztą nadal nieco tańszy od gazu i na ogół bezpieczniejszy w eksploatacji, zwłaszcza w przypadku wystąpienia awarii (przede wszystkim dzięki wyższej temperaturze zapłonu). Wreszcie – last, but not least – do wyboru olejowej instalacji ogrzewczej przyznają się często rolnicy i drobni przedsiębiorcy, którzy skłonni są stosować o wiele tańszy olej opałowy jako substytut oleju napędowego dla samochodów i maszyn. Postępowanie takie trudno wprawdzie pochwalać, gdyż jest ono formalnie przestępstwem, jednak z pewnością jest to jeden z czynników, dla których olej opałowy nie znika z rynku ogrzewczego.
Wybór zatem nie jest prosty, przynajmniej w sensie ekonomicznym, a niewątpliwym zaletom każdego z omawianych paliw towarzyszą również niebłahe wady. Warto zatem już na etapie projektowania poradzić się specjalistów, którzy w sposób profesjonalny doradzą jaki rodzaj paliwa wybrać, biorąc przy tym pod uwagę szereg czynników szczegółowych, dla zwykłego użytkownika często niezauważalnych.

Artykuł opublikowany w nr 1/2008 [19] dwumiesięcznika Pomysł na dom



Galeria:


powrót


Odwiedzono: 4409 razy
Opublikowano przez: Pomysł na dom
Data publikacji: 28 Kwietnia 2011

Podziel się    

dobre projekty domów

budowanie doskonałe








podobne artykuły oferta eksperta

najnowsze z forum






freshweb.pl | NetSoftware
2014 © Wszelkie prawa zastrzeżone stat4u